Een mantelzorger belastingvrij vergoeden kan tot een bepaald bedrag, zonder dat de Belastingdienst dit als loon beschouwt. In 2026 geldt een vrijstelling van maximaal 2.100 euro per jaar als de vergoeding wordt betaald vanuit een persoonsgebonden budget (PGB) of als informele zorg. Zodra dit bedrag wordt overschreden of de situatie arbeidsrechtelijk anders ligt, kunnen er belasting- en premieverplichtingen ontstaan. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de belastingvrije vergoeding voor mantelzorgers.
Hoeveel mag je een mantelzorger belastingvrij betalen?
Je mag een mantelzorger in 2026 belastingvrij tot 2.100 euro per jaar betalen, mits de vergoeding wordt uitbetaald via een PGB en de mantelzorger geen professionele zorgverlener is. Dit bedrag geldt per budgethouder en per informele zorgverlener. Blijf je onder dit drempelbedrag, dan hoeft er geen loonheffing te worden afgedragen.
Dit maximumbedrag vloeit voort uit de regels rondom het mantelzorgcompliment en de vrijstelling voor informele zorg binnen het PGB-systeem. De gedachte daarachter is dat mantelzorgers een vrijwillige, persoonlijke bijdrage leveren aan iemand in hun directe omgeving, en dat een kleine vergoeding hiervoor niet als arbeidsinkomen moet worden gezien.
Wordt het drempelbedrag wel overschreden, dan gelden er andere regels. De budgethouder wordt in dat geval werkgever en moet loonheffingen inhouden en afdragen aan de Belastingdienst. Dit kan via de zogeheten opting-inregeling, waarbij de zorgverlener en budgethouder samen kiezen om de vergoeding als loon te behandelen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kan hierbij helpen als de zorg via trekkingsrecht loopt.
Wat is het verschil tussen een mantelzorgvergoeding en een PGB?
Een mantelzorgvergoeding is een financiële tegemoetkoming voor de zorg die een mantelzorger biedt, terwijl een PGB (persoonsgebonden budget) het financieringsinstrument is waarmee die vergoeding kan worden uitbetaald. Met andere woorden: het PGB is de bron, de mantelzorgvergoeding is de uitkomst. Zonder indicatie en toegewezen budget is er geen PGB waarmee een mantelzorger betaald kan worden.
Een PGB kan worden aangevraagd via drie wegen, afhankelijk van de zorgvraag:
- Via de gemeente (Wmo of Jeugdwet) voor huishoudelijke hulp, begeleiding of dagbesteding
- Via de zorgverzekeraar (Zvw) voor verpleging en verzorging die langer dan een jaar duurt
- Via het zorgkantoor (Wlz) voor mensen die blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben
Een mantelzorger die betaald wordt uit een PGB is dus formeel een zorgverlener die diensten levert aan de budgethouder. De hoogte van de vergoeding wordt vastgelegd in een zorgovereenkomst. Het is belangrijk dat deze overeenkomst voldoet aan de eisen van de betreffende instantie, anders kan de uitbetaling worden geblokkeerd.
Wanneer wordt een mantelzorger als werknemer beschouwd?
Een mantelzorger wordt als werknemer beschouwd zodra de vergoeding hoger is dan de geldende vrijstellingsgrens, er sprake is van een gezagsverhouding, en de zorg structureel en betaald plaatsvindt. Zijn deze drie elementen aanwezig, dan spreekt de Belastingdienst van een dienstbetrekking, ook al gaat het om een familielid of bekende.
In de praktijk betekent dit het volgende: als een mantelzorger wekelijks vaste uren maakt, instructies ontvangt over hoe de zorg moet worden uitgevoerd, en daarvoor meer dan 2.100 euro per jaar ontvangt, dan is er al snel sprake van een arbeidsrelatie. De budgethouder wordt dan werkgever en moet:
- Een arbeidsovereenkomst of zorgovereenkomst opstellen
- Loonheffingen berekenen en afdragen
- De mantelzorger aanmelden bij de Belastingdienst
- Rekening houden met vakantiegeld en eventuele pensioenverplichtingen
Voor budgethouders die dit complex vinden, biedt de SVB via het trekkingsrecht een praktische oplossing. De SVB betaalt de zorgverlener dan rechtstreeks uit en verzorgt de administratie rondom loonheffingen. Dit neemt een groot deel van de administratieve last weg.
Kan een familielid belastingvrij als mantelzorger worden vergoed?
Ja, een familielid kan belastingvrij als mantelzorger worden vergoed, zolang de vergoeding onder de vrijstellingsgrens van 2.100 euro per jaar blijft en de zorg informeel van aard is. Er is geen wettelijke belemmering om een partner, kind of broer of zus te betalen voor mantelzorg. De familieband maakt de vergoeding op zichzelf niet belastbaar.
Wel is het belangrijk om onderscheid te maken tussen informele zorg en professionele zorg. De wet stelt dat georganiseerde mantelzorg geen echte mantelzorg is in juridische zin. Als een familielid via een bemiddelingsbureau of zorgorganisatie wordt ingezet, en er dus sprake is van bedrijfsmatig handelen, dan gelden andere regels en tarieven. In dat geval is de vrijstelling van 2.100 euro niet van toepassing.
Voor informele zorg door een familielid geldt verder dat de mantelzorger zelf verantwoordelijk is voor de zorg die hij of zij verleent. Een familielid mag ook risicovolle of voorbehouden handelingen uitvoeren, mits hij of zij deze heeft geleerd van een deskundige zorgverlener en zich bekwaam voelt om ze uit te voeren. De IGJ houdt hier geen toezicht op, maar de zorgaanbieder heeft wel een signaleringstaak als er iets misgaat.
Welke zorgkosten zijn aftrekbaar als je mantelzorg ontvangt?
Als je mantelzorg ontvangt, kun je onder bepaalde voorwaarden specifieke zorgkosten aftrekken van de inkomstenbelasting. Het gaat dan om kosten die niet worden vergoed door de zorgverzekeraar, de gemeente of een ander financieringsstelsel. Denk aan hulpmiddelen, aanpassingen in de woning of reiskosten van de mantelzorger die niet worden gedekt.
De Belastingdienst hanteert een drempel voor de aftrek van buitengewone zorgkosten. Alleen het deel boven die drempel is aftrekbaar. Kosten die in aanmerking kunnen komen, zijn onder andere:
- Kosten voor hulpmiddelen die niet vergoed worden
- Reiskosten voor bezoeken aan specialisten of behandelingen
- Kosten voor dieetadvies bij medische noodzaak
- Eigen bijdragen voor Wmo- of Wlz-zorg, onder bepaalde voorwaarden
Let op: de vergoeding die een mantelzorger zelf ontvangt, is geen aftrekpost voor de ontvanger. De aftrekmogelijkheden gelden voor de zorgontvanger zelf, niet voor de mantelzorger. Het is verstandig om een belastingadviseur of de Belastingtelefoon te raadplegen voor een situatie-specifiek overzicht, omdat de regels regelmatig worden bijgesteld.
Wil je als mantelzorger ook gebruikmaken van respijtzorg, dan kan de gemeente via de Wmo mantelzorgondersteuning vergoeden. Tijdens het zogeheten keukentafelgesprek wordt bekeken welke professionele hulp nodig is, zodat de mantelzorger ook tijd voor zichzelf kan nemen.
Hoe Hulp Thuis helpt bij mantelzorgondersteuning
Mantelzorgen is waardevol, maar ook zwaar. Hulp Thuis, actief in Drenthe en Overijssel, biedt tijdelijke vervanging zodat mantelzorgers kunnen uitrusten, werken of gewoon even op adem komen. Opgericht door Corine en Agnes en inmiddels meer dan elf jaar actief, werkt Hulp Thuis met een pool van zo’n 120 zorgvuldig geselecteerde begeleiders die elk een persoonlijke klik maken met de cliënt.
Wat Hulp Thuis concreet biedt voor mantelzorgers en hun naasten:
- Tijdelijke begeleiding thuis zodat de mantelzorger vrijaf kan nemen
- Begeleiding bij dementie, ook voor langere periodes
- Gezinshulp bij ziekte van een ouder of kind
- Palliatieve thuishulp voor wie thuis wil sterven
- Begeleiding bij uitjes, feestjes of andere gelegenheden
- 24/7 zorg met een vast, vertrouwd team indien nodig
De intake vindt altijd persoonlijk aan huis plaats, zonder laptop, en er is directe telefonische bereikbaarheid zonder keuzemenu. Zo weet je altijd met wie je te maken hebt. Wil je weten wat Hulp Thuis voor jou of je naaste kan betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Moet een mantelzorger de ontvangen vergoeding opgeven bij de belastingaangifte?
Als de vergoeding onder de vrijstellingsgrens van 2.100 euro per jaar blijft, hoeft de mantelzorger dit bedrag niet op te geven als inkomen in de belastingaangifte. Zodra de vergoeding hoger uitvalt en er sprake is van een dienstbetrekking of opting-inregeling, wordt het bedrag wel als loon beschouwd en moet het worden opgegeven. Het is verstandig om betalingsbewijzen en de zorgovereenkomst goed te bewaren, zodat je bij een eventuele controle kunt aantonen dat de vrijstellingsgrens niet is overschreden.
Wat is de opting-inregeling en wanneer is die verplicht?
De opting-inregeling is een keuzeregeling waarbij de budgethouder en de mantelzorger gezamenlijk besluiten de vergoeding als loon te behandelen, ook als er strikt genomen geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Deze regeling wordt relevant zodra de vergoeding boven de 2.100 euro per jaar uitkomt. Via de opting-inregeling draagt de budgethouder loonheffingen af en bouwt de mantelzorger rechten op zoals WW en pensioen. De SVB kan de administratie hiervan overnemen als de zorg via trekkingsrecht wordt uitbetaald.
Kan een mantelzorger tegelijkertijd een uitkering ontvangen en vergoed worden voor mantelzorg?
Dit hangt af van de soort uitkering en de hoogte van de mantelzorgvergoeding. Bij een bijstandsuitkering (Participatiewet) moet elke vorm van inkomsten worden gemeld bij de gemeente, ook een mantelzorgvergoeding onder de vrijstellingsgrens. Bij een WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering gelden vergelijkbare meldingsplichten. Het is sterk aan te raden om vooraf contact op te nemen met de uitkerende instantie om te voorkomen dat de uitkering wordt gekort of stopgezet.
Hoe stel ik een correcte zorgovereenkomst op voor een mantelzorger die via een PGB wordt betaald?
Een zorgovereenkomst voor een PGB-gefinancierde mantelzorger moet minimaal de naam van de zorgverlener en budgethouder, de aard en omvang van de zorg, het uurtarief of de vaste vergoeding, en de ingangsdatum bevatten. De SVB biedt modelovereenkomsten aan die je gratis kunt gebruiken en die al zijn goedgekeurd door de betreffende instanties. Het is belangrijk dat de overeenkomst wordt ingediend en goedgekeurd vóórdat de zorg en uitbetaling starten, anders loopt de budgethouder het risico dat betalingen worden teruggevorderd.
Wat gebeurt er als de mantelzorger ziek wordt of tijdelijk niet beschikbaar is?
Als een mantelzorger die als werknemer wordt beschouwd ziek wordt, gelden de normale regels rondom loondoorbetaling bij ziekte. Dit betekent dat de budgethouder als werkgever verplicht kan zijn het loon door te betalen, tenzij hier specifieke afspraken over zijn gemaakt in de zorgovereenkomst. Voor mantelzorgers onder de vrijstellingsgrens zijn er geen formele verplichtingen, maar het is verstandig om in de zorgovereenkomst afspraken op te nemen over vervanging. Organisaties zoals Hulp Thuis kunnen in zulke situaties tijdelijk de zorg overnemen, zodat de continuïteit voor de zorgontvanger gewaarborgd blijft.
Mag je als mantelzorger ook vergoed worden voor reiskosten en gemaakte onkosten?
Ja, reiskosten en onkosten die een mantelzorger maakt in het kader van de zorgverlening kunnen apart worden vergoed, bovenop de mantelzorgvergoeding, mits dit goed wordt vastgelegd en onderbouwd. De Belastingdienst hanteert een vaste onbelaste kilometervergoeding (in 2026: 0,23 euro per kilometer) die ook van toepassing kan zijn op mantelzorgers in dienstbetrekking. Voor mantelzorgers onder de vrijstellingsgrens is het verstandig om onkostenvergoedingen apart te documenteren, zodat duidelijk blijft dat het totaalbedrag inclusief onkosten de grens van 2.100 euro niet overschrijdt.
Hoe vraag ik als mantelzorger ondersteuning aan bij de gemeente als ik overbelast dreig te raken?
Als mantelzorger kun je je melden bij de gemeente voor een keukentafelgesprek, waarbij een consulent bekijkt welke ondersteuning passend is via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Denk aan respijtzorg, dagopvang voor de zorgontvanger of een tijdelijk verblijf in een zorginstelling zodat jij als mantelzorger kunt bijkomen. Je hoeft niet te wachten tot de situatie onhoudbaar wordt; vroegtijdig signaleren en aanvragen voorkomt overbelasting. Organisaties zoals Hulp Thuis kunnen ook buiten het gemeentelijke circuit om tijdelijke begeleiding bieden als er snel actie nodig is.
