Ja, het is mogelijk om als familielid betaald te worden voor de zorg die je aan een naaste verleent. De meest gebruikte route is het Persoonsgebonden Budget (PGB), waarbij de zorgbehoevende zelf een budget ontvangt en daarmee een familielid als zorgverlener kan inhuren. Welke route het beste past, hangt af van de zorgbehoefte, de thuissituatie en de financieringsvorm. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over betaalde mantelzorg en de bijbehorende regelingen.
Wat zijn de officiële mogelijkheden om als mantelzorger betaald te worden?
De meest directe manier om als familielid betaald te worden voor zorg, is via een Persoonsgebonden Budget (PGB). Hiermee ontvangt de zorgbehoevende een geldbedrag waarmee hij of zij zelf zorgverleners kan kiezen en betalen, ook familieleden. Daarnaast bestaat de mantelzorgwaardering, een jaarlijkse blijk van waardering vanuit de gemeente, maar dat is geen salaris.
In de praktijk zijn er drie officiële routes om als mantelzorger een vergoeding te ontvangen:
- PGB via de WLZ of WMO: de zorgbehoevende vraagt een budget aan en sluit een zorgovereenkomst met het familielid
- PGB via de Zorgverzekeringswet (Zvw): voor verpleging en verzorging thuis, aangevraagd via de huisarts of wijkverpleegkundige
- Mantelzorgwaardering: een symbolische vergoeding van de gemeente, zoals een geldbedrag, kortingspas of cadeaubon
Gewone huishoudelijke taken die huisgenoten voor elkaar doen, vallen niet onder mantelzorg en komen dus ook niet in aanmerking voor een vergoeding. Dat heet gebruikelijke hulp. Vrijwilligerswerk via een stichting of goed doel valt er ook buiten. Het gaat bij betaalde mantelzorg specifiek om structurele, intensieve zorg voor een naaste die dit niet zelf kan organiseren.
Een vertrouwd gezicht over de vloer
Op zoek naar persoonlijke hulp voor gezelligheid, begeleiding of steun in huis? Wij denken vrijblijvend met u mee.
Hoe werkt een PGB voor het betalen van een familielid?
Via een PGB ontvangt de zorgbehoevende een vast budget van de overheid waarmee hij of zij zelf een zorgverlener inhuurt, inclusief een familielid. De zorgbehoevende wordt daarmee formeel de budgethouder en sluit een zorgovereenkomst met het familielid. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert de uitbetaling en controleert of de zorg daadwerkelijk geleverd wordt.
Het proces werkt in grote lijnen als volgt:
- De zorgbehoevende vraagt een indicatie aan via het CIZ (voor WLZ) of de gemeente (voor WMO)
- Na goedkeuring stelt de budgethouder een zorgplan op
- Er wordt een zorgovereenkomst gesloten tussen de budgethouder en het familielid als zorgverlener
- De SVB betaalt het familielid op basis van de gewerkte uren en het afgesproken uurtarief
- De budgethouder legt periodiek verantwoording af over de besteding van het budget
Het uurtarief voor een informele zorgverlener, zoals een familielid, ligt doorgaans lager dan het tarief voor professionele zorgverleners. De exacte bedragen zijn afhankelijk van de financieringsvorm en de afspraken in het zorgplan. Het is verstandig om dit van tevoren goed uit te zoeken bij het zorgkantoor of de gemeente.
Welke voorwaarden gelden voor een familielid als betaalde zorgverlener?
Niet elk familielid kan zomaar via een PGB betaald worden. Er gelden specifieke voorwaarden die afhangen van de financieringsvorm. De budgethouder en de zorgverlener mogen in bepaalde situaties geen huisgenoten zijn, en de zorgverlener moet in staat zijn de afgesproken zorg daadwerkelijk te leveren.
De belangrijkste voorwaarden zijn:
- Het familielid mag in de meeste gevallen niet de wettelijk vertegenwoordiger van de budgethouder zijn
- De zorg moet aantoonbaar geleverd worden en passen binnen het goedgekeurde zorgplan
- Bij een WLZ-PGB gelden strengere regels dan bij een WMO-PGB
- De zorgverlener moet beschikbaar en bekwaam zijn voor de afgesproken taken
- Er moet een geldige zorgovereenkomst zijn die door de SVB is goedgekeurd
Gemeenten en zorgkantoren beoordelen aanvragen individueel. Het is dus altijd zinvol om vooraf contact op te nemen met de gemeente of het zorgkantoor om te checken of jouw situatie in aanmerking komt. Een onafhankelijke cliëntondersteuner kan hierbij gratis helpen.
Wat is het verschil tussen WMO, WLZ en PGB bij mantelzorg?
WMO, WLZ en PGB zijn drie verschillende systemen die elk een eigen doelgroep en financieringsvorm kennen. Het PGB is geen aparte wet, maar een manier van financieren die binnen zowel de WMO als de WLZ (en de Zvw) kan worden ingezet. Het belangrijkste verschil zit in de ernst en de duur van de zorgbehoefte.
Kort samengevat:
- WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning): voor mensen die ondersteuning nodig hebben bij zelfstandig wonen, zoals begeleiding, huishoudelijke hulp of dagbesteding. Aanvragen via de gemeente. Eigen bijdrage: maximaal het abonnementstarief van 21 euro per maand.
- WLZ (Wet langdurige zorg): voor mensen met een blijvende, intensieve zorgbehoefte, zoals bij gevorderde dementie of een ernstige beperking. Aanvragen via het CIZ. De WLZ biedt ook de mogelijkheid van een PGB voor zorg thuis.
- PGB: een persoonlijk budget dat binnen de WMO of WLZ kan worden aangevraagd om zelf een zorgverlener, ook een familielid, in te huren.
De keuze tussen deze regelingen hangt sterk af van de situatie. Bij lichtere ondersteuningsbehoeften is de WMO de aangewezen weg. Bij zware, langdurige zorg komt de WLZ in beeld. Samen met de gemeente of het zorgkantoor wordt bekeken welke regeling het beste past en of er aanspraak gemaakt kan worden op een PGB.
Wanneer is het beter om een professionele zorgbegeleider in te schakelen?
Mantelzorg is waardevol, maar heeft ook grenzen. Een professionele zorgbegeleider inschakelen is verstandig wanneer de zorgvraag de draagkracht van het familielid overstijgt, wanneer er specifieke begeleiding nodig is, of wanneer de mantelzorger zelf ook rust en herstel nodig heeft. Overbelasting van mantelzorgers is een reëel risico dat serieus genomen moet worden.
Situaties waarbij professionele ondersteuning sterk aangeraden wordt, zijn onder andere:
- De zorgbehoevende heeft begeleiding bij dementie nodig die meer vraagt dan een familielid kan bieden
- Er is sprake van een palliatieve situatie waarbij de wens bestaat om thuis te kunnen sterven
- Een gezin staat voor een crisissituatie, zoals ziekte van een ouder, waarbij het huishouden en de kinderen ook aandacht nodig hebben
- De mantelzorger heeft behoefte aan respijtzorg: tijdelijke vervanging zodat hij of zij kan uitrusten, werken of tijd voor zichzelf kan nemen
- Er is behoefte aan vaste begeleiding door iemand die de situatie goed kent en op vaste momenten aanwezig is
Professionele thuishulp en mantelzorg sluiten elkaar niet uit. Integendeel: ze vullen elkaar aan. Een professionele zorgbegeleider kan taken overnemen zodat de mantelzorger zich kan richten op de emotionele band met zijn of haar naaste, zonder uitgeput te raken. Meer weten over de mogelijkheden van mantelzorgondersteuning? Dat lees je op onze dienstenpagina.
Hoe Nannys & Grannys helpt bij mantelzorgvragen
Als mantelzorger wil je het beste voor je naaste, maar je hoeft het niet alleen te doen. Hulp Thuis Nannys & Grannys ondersteunt mantelzorgers en zorgbehoevenden in Drenthe en Overijssel met persoonlijke, betrouwbare thuishulp. Opgericht door Corine en Agnes, met meer dan elf jaar ervaring en een pool van zo’n 120 zorgbegeleiders, bieden we hulp die echt aansluit bij de situatie thuis.
Wat Hulp Thuis Nannys & Grannys voor jou kan betekenen:
- Tijdelijke vervanging zodat jij als mantelzorger kunt uitrusten, werken of gewoon even op adem kunt komen
- Begeleiding bij dementie door een vaste zorgbegeleider die de situatie goed kent
- Gezinshulp bij ziekte van een ouder of kind, zodat het gezin blijft draaien
- Palliatieve thuishulp voor wie thuis wil kunnen sterven, omringd door vertrouwde mensen
- Persoonlijke intake aan huis, zonder laptop of keuzemenu, gewoon een gesprek
Wil je weten wat de mogelijkheden zijn voor jouw situatie? Neem contact op met Hulp Thuis Nannys & Grannys. We zijn direct telefonisch bereikbaar en denken graag met je mee.
Veelgestelde vragen
Moet ik als betaalde mantelzorger belasting betalen over de vergoeding die ik ontvang?
Ja, een vergoeding via een PGB wordt in de meeste gevallen gezien als inkomen en is daarmee belastingplichtig. Of je belasting moet betalen, hangt af van het totale bedrag dat je ontvangt en je overige inkomsten. Het is verstandig om hierover advies in te winnen bij een belastingadviseur of de Belastingdienst, zodat je niet voor verrassingen komt te staan bij de aangifte.
Wat als de zorgbehoevende geen PGB wil of kan aanvragen — zijn er dan andere opties?
Als een PGB niet haalbaar is, bijvoorbeeld omdat de zorgbehoevende niet in staat is een budget zelfstandig te beheren en er geen geschikte vertegenwoordiger beschikbaar is, zijn de directe betaalmogelijkheden voor een familielid beperkt. In dat geval kan zorg in natura (ZIN) worden aangevraagd, waarbij een zorgaanbieder de zorg levert. Een onafhankelijke cliëntondersteuner, die gratis beschikbaar is via de gemeente, kan helpen om alle opties in kaart te brengen en de beste route te kiezen.
Hoeveel uur per week mag ik als familielid betaald zorg verlenen via een PGB?
Er is geen wettelijk vastgesteld maximum aantal uren, maar het aantal betaalde uren moet wel realistisch aansluiten bij het goedgekeurde zorgplan en de indicatie van de budgethouder. De gemeente of het zorgkantoor beoordeelt of het opgegeven aantal uren past bij de zorgbehoefte. Het is belangrijk dat de gewerkte uren ook daadwerkelijk worden bijgehouden, want de SVB kan hierom vragen bij de verantwoording.
Wat gebeurt er als ik als mantelzorger zelf ziek word of tijdelijk niet beschikbaar ben?
Als je tijdelijk niet in staat bent om de zorg te leveren, is het belangrijk dat er een vervangingsplan klaarligt. Dit kan worden opgenomen in het zorgplan van de budgethouder. Professionele respijtzorg, zoals aangeboden door thuishulporganisaties, biedt uitkomst in dit soort situaties: een vaste zorgbegeleider neemt de taken tijdelijk over zodat de continuïteit van zorg gewaarborgd blijft en jij kunt herstellen.
Kan ik als mantelzorger naast mijn betaalde baan ook via een PGB worden uitbetaald?
Ja, het combineren van een reguliere baan met betaalde mantelzorg via een PGB is mogelijk. Het is wel belangrijk om rekening te houden met de invloed op je totale inkomen en eventuele toeslagen, zoals huurtoeslag of zorgtoeslag, die kunnen wijzigen als je inkomen stijgt. Informeer ook bij je werkgever of er afspraken nodig zijn rondom werktijden, zeker als de zorgmomenten overdag plaatsvinden.
Hoe voorkom ik dat ik als mantelzorger overbelast raak, ook als de zorg officieel is geregeld?
Overbelasting sluipt er vaak geleidelijk in, ook als de zorg formeel goed is geregeld. Belangrijke stappen zijn: regelmatig reflecteren op je eigen draagkracht, tijdig hulp inschakelen voor taken die je kunt overdragen, en gebruik maken van respijtzorg zodat je structureel momenten hebt om op te laden. Praat ook open met de zorgbehoevende en eventuele andere familieleden over de verdeling van taken, zodat de last niet op één persoon blijft rusten.
Waar kan ik als mantelzorger gratis advies en ondersteuning krijgen bij het regelen van een PGB?
Elke gemeente is verplicht om gratis onafhankelijke cliëntondersteuning aan te bieden. Deze ondersteuner helpt je bij het aanvragen van een indicatie, het opstellen van een zorgplan en het begrijpen van de regels rondom het PGB. Daarnaast biedt Mantelzorg NL (voorheen Mezzo) landelijke informatie en ondersteuning voor mantelzorgers, en kun je bij het zorgkantoor of de gemeente terecht voor specifieke vragen over de financiering.
Gerelateerde artikelen
- Is mantelzorg alleen voor familie?
- Hoe weet je of werken in de ouderenzorg bij jou past?
- Wat kost 1 uur huishoudelijke hulp?
- Hoeveel is een mantelzorgcompliment?
- Wie komt er in aanmerking voor huishoudelijke hulp?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.