Vermoeide mantelzorger rustend op een zonnig tuinbankje bij een Nederlandse bakstenen woning, met dampende thee en fiets op de achtergrond.

Is er een vergoeding voor respijtzorg?

Auteur: Corine Westert
18 augustus 2026

Ja, respijtzorg kan worden vergoed. Afhankelijk van de situatie en het type zorg dat nodig is, zijn er verschillende financieringsmogelijkheden: via de WMO, de WLZ, het PGB of een vergoeding via de zorgverzekeraar. Welke route het meest geschikt is, hangt af van de zorgbehoefte van de persoon die thuis wordt verzorgd en de situatie van de mantelzorger. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over vergoedingen voor respijtzorg.

Wie komt in aanmerking voor respijtzorg?

Respijtzorg is bedoeld voor mantelzorgers die tijdelijk worden ontlast, zodat de persoon voor wie zij zorgen in die tijd opvang of begeleiding krijgt. In aanmerking komen mantelzorgers die structureel zorgen voor een naaste met een lichamelijke beperking, chronische ziekte, dementie of een andere zorgbehoefte die thuis niet even kan worden losgelaten.

De persoon die de zorg ontvangt, hoeft niet per se een officiële indicatie te hebben om van respijtzorg gebruik te maken. Wel is het zo dat een indicatie de toegang tot vergoedingen gemakkelijker maakt. Zonder indicatie zijn er nog steeds opties, maar die vergen soms meer uitzoekwerk.

Respijtzorg kan op verschillende manieren worden ingevuld:

  • Tijdelijke opvang thuis, waarbij een begeleider de zorg overneemt
  • Dagopvang of dagbesteding buiten de deur
  • Logeerzorg, waarbij de zorgvrager tijdelijk ergens anders verblijft
  • Kortdurend verblijf in een zorginstelling

Mantelzorgers die overbelast dreigen te raken, of dat al zijn, hebben vaak recht op ondersteuning vanuit de gemeente. Het is dan ook de moeite waard om contact op te nemen met het Wmo-loket bij de gemeente.

Een vertrouwd gezicht over de vloer

Op zoek naar persoonlijke hulp voor gezelligheid, begeleiding of steun in huis? Wij denken vrijblijvend met u mee.

Vind een helpende hand

Welke instanties vergoeden respijtzorg?

Respijtzorg kan worden vergoed door de gemeente via de WMO, door het zorgkantoor via de WLZ, door de zorgverzekeraar via de Zvw, of via een PGB dat de zorgvrager zelf beheert. Welke instantie vergoedt, hangt af van de situatie en de zorgbehoefte van de persoon die thuis wordt verzorgd.

De gemeente is in de meeste gevallen het eerste aanspreekpunt. Via de WMO kunnen gemeenten mantelzorgers ondersteunen met respijtzorg als onderdeel van het mantelzorgbeleid. Elke gemeente heeft daarin eigen beleid, waardoor het aanbod per regio kan verschillen.

Voor mensen met een zwaardere zorgbehoefte, zoals bij gevorderde dementie of een ernstige lichamelijke aandoening, kan de WLZ van toepassing zijn. In dat geval loopt de financiering via het zorgkantoor. Sommige vormen van respijtzorg vallen ook onder de Zvw, de basisverzekering, al is dat afhankelijk van het type zorg en de verzekeraar.

Wat is het verschil tussen WMO, WLZ en PGB voor respijtzorg?

De WMO, WLZ en het PGB zijn drie verschillende financieringsroutes voor respijtzorg, elk met eigen voorwaarden en doelgroepen. De WMO is voor mensen die thuis wonen en lichte tot matige ondersteuning nodig hebben. De WLZ is voor mensen met een blijvende, zware zorgbehoefte. Het PGB is een persoonlijk budget waarmee je zelf zorg inkoopt, ongeacht de financieringsroute.

WMO: via de gemeente

De Wet maatschappelijke ondersteuning wordt uitgevoerd door gemeenten. Mantelzorgers kunnen via het Wmo-loket een aanvraag doen voor respijtzorg. De gemeente beoordeelt de situatie en bepaalt welke ondersteuning passend is. Denk aan tijdelijke thuishulp, dagopvang of een andere vorm van vervangende zorg.

WLZ: voor zware zorgbehoefte

De Wet langdurige zorg geldt voor mensen met een blijvende, intensieve zorgbehoefte. Dit zijn mensen die 24 uur per dag toezicht of zorg nodig hebben, zoals bij gevorderde dementie. Als de zorgvrager een WLZ-indicatie heeft, kan respijtzorg in de vorm van kortdurend verblijf of logeerzorg daaronder vallen. De aanvraag loopt via het CIZ en het zorgkantoor.

PGB: zelf regie voeren

Met een persoonsgebonden budget kun je zelf bepalen wie de zorg levert en wanneer. Een PGB kan worden aangevraagd binnen zowel de WMO als de WLZ. Het voordeel is dat je meer flexibiliteit hebt in het kiezen van een begeleider die goed past bij de situatie. Dat maakt het PGB een aantrekkelijke optie voor mensen die graag een vast gezicht aan huis willen.

Hoe vraag je een vergoeding voor respijtzorg aan?

Een vergoeding voor respijtzorg vraag je aan bij de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar, afhankelijk van de financieringsroute. Begin altijd bij het Wmo-loket van de gemeente als er nog geen indicatie is. Zij kunnen aangeven welke stappen nodig zijn en of doorverwijzing naar het CIZ nodig is.

De aanvraag verloopt in grote lijnen als volgt:

  1. Neem contact op met het Wmo-loket van de gemeente voor een keukentafelgesprek.
  2. Beschrijf de zorgsituatie zo concreet mogelijk: hoeveel uur zorg levert de mantelzorger, wat zijn de gevolgen voor de eigen gezondheid?
  3. De gemeente beoordeelt de aanvraag en stelt een ondersteuningsplan op.
  4. Bij een zwaardere zorgbehoefte verwijst de gemeente door naar het CIZ voor een WLZ-indicatie.
  5. Als een PGB gewenst is, geef dit dan aan tijdens het gesprek. Er gelden wel eisen aan het beheer van een PGB.

Het is verstandig om de zorgsituatie goed te documenteren voordat je de aanvraag doet. Aantekeningen van de huisarts of andere betrokken zorgprofessionals kunnen helpen om de aanvraag te onderbouwen.

Wat als er geen indicatie is — kan respijtzorg dan toch vergoed worden?

Ja, ook zonder indicatie zijn er mogelijkheden voor vergoeding van respijtzorg. Gemeenten hebben beleidsruimte om mantelzorgers te ondersteunen zonder dat er een formele indicatie nodig is. Sommige gemeenten bieden respijtzorg aan als algemene voorziening, toegankelijk voor iedereen die mantelzorg verleent.

Daarnaast bieden sommige zorgverzekeraars een vergoeding voor respijtzorg via een aanvullende verzekering. Het is de moeite waard om de polisvoorwaarden te bekijken of contact op te nemen met de verzekeraar om te vragen wat er vergoed wordt.

Ook werkgevers spelen soms een rol. Mantelzorgers hebben in bepaalde situaties recht op kortdurend zorgverlof, waardoor ze tijdelijk minder hoeven te werken zonder volledig inkomen te verliezen. Dit is geen directe vergoeding voor respijtzorg, maar het geeft wel ruimte om de zorg te organiseren.

Tot slot zijn er lokale initiatieven en vrijwilligersorganisaties die tijdelijke vervanging kunnen bieden. Hoewel dit niet altijd een financiële vergoeding inhoudt, verlicht het de druk op de mantelzorger wel degelijk.

Hoe Nannys & Grannys helpt bij respijtzorg

Bij Hulp Thuis Nannys & Grannys begrijpen we dat mantelzorgen zwaar kan zijn. Onze mantelzorgondersteuning is er specifiek op gericht om jou als mantelzorger tijdelijk te ontlasten, zodat jij de ruimte hebt om te werken, te rusten of gewoon even op adem te komen.

Wat wij bieden:

  • Een vaste begeleider die de situatie kent en vertrouwd is voor de zorgvrager
  • Flexibele inzet, ook voor kortere periodes of op onregelmatige tijden
  • Begeleiding bij dementie, palliatieve situaties of gezinnen in een moeilijke periode
  • Persoonlijke intake aan huis, zonder formulieren of keuzemenu’s
  • Hulp bij het uitzoeken van financieringsmogelijkheden zoals PGB of WMO

Hulp Thuis Nannys & Grannys werkt in Drenthe en Overijssel en is direct telefonisch bereikbaar. Wil je weten wat wij voor jou of je naaste kunnen betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe snel kan ik respijtzorg geregeld krijgen als mantelzorger?

De doorlooptijd verschilt per financieringsroute. Via een algemene voorziening van de gemeente kan het soms binnen een paar weken geregeld zijn. Een officiële WMO-aanvraag duurt gemiddeld zes tot acht weken, terwijl een WLZ-indicatie via het CIZ meer tijd kan kosten. Als je snel hulp nodig hebt, is het verstandig om dit expliciet te benoemen tijdens het keukentafelgesprek — sommige gemeenten kunnen in urgente situaties sneller schakelen.

Wat als de gemeente mijn aanvraag voor respijtzorg afwijst?

Je hebt het recht om bezwaar te maken tegen een afwijzing van de gemeente. Doe dit altijd schriftelijk en binnen de gestelde bezwaartermijn, die doorgaans zes weken bedraagt. Onderbouw je bezwaar zo concreet mogelijk met documentatie van de zorgsituatie, zoals een verklaring van de huisarts of een beschrijving van de uren die je als mantelzorger maakt. Mantelzorgorganisaties zoals Mezzo of het Steunpunt Mantelzorg in jouw regio kunnen je hierbij gratis adviseren en ondersteunen.

Mag ik als mantelzorger zelf kiezen wie de respijtzorg levert?

Dat hangt af van de financieringsroute. Met een PGB heb je de meeste keuzevrijheid: je kiest zelf een begeleider of zorgaanbieder die past bij de situatie van jouw naaste. Via de WMO in natura ben je gebonden aan gecontracteerde aanbieders van de gemeente, al zijn er vaak meerdere opties. Het is verstandig om tijdens het keukentafelgesprek aan te geven dat je een vaste begeleider belangrijk vindt, zodat hier rekening mee gehouden kan worden.

Kan respijtzorg ook ingezet worden voor iemand met dementie die thuis woont?

Ja, zeker. Respijtzorg is juist heel gebruikelijk bij dementiezorg, omdat de zorgbelasting voor mantelzorgers in deze situaties bijzonder hoog is. Afhankelijk van het stadium van de dementie kan dit variëren van begeleiding thuis of dagopvang tot logeerzorg of kortdurend verblijf. Bij gevorderde dementie is vaak een WLZ-indicatie aanwezig, waardoor er meer en zwaardere zorgvormen vergoed kunnen worden. Zorgaanbieders met ervaring in dementiezorg, zoals Hulp Thuis Nannys u0026amp; Grannys, kunnen hierin een belangrijke rol spelen.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij het aanvragen van respijtzorg?

Een veelgemaakte fout is dat mantelzorgers de ernst van de situatie onderschatten of te bescheiden zijn in het keukentafelgesprek. Gemeenten baseren hun beslissing op wat jij aangeeft, dus wees zo concreet en eerlijk mogelijk over de zorgzwaarte en jouw eigen belasting. Een andere valkuil is te laat beginnen met de aanvraag: start ruim van tevoren, zeker als je respijtzorg nodig hebt voor een geplande vakantie of periode van afwezigheid. Tot slot vergeten veel mensen te vragen naar de mogelijkheid van een PGB, wat soms meer flexibiliteit biedt dan zorg in natura.

Telt respijtzorg mee voor mijn eigen belastingaangifte of toeslagen?

Een PGB wordt niet als inkomen beschouwd en heeft in de meeste gevallen geen directe invloed op toeslagen of belastingen voor de mantelzorger zelf. Wel is het belangrijk om te weten dat als je als mantelzorger zelf wordt betaald vanuit het PGB van jouw naaste, dit wel als inkomen kan worden aangemerkt. Laat je hierover informeren door een belastingadviseur of neem contact op met de Sociale Verzekeringsbank (SVB), die het budgetbeheer van PGB’s begeleidt.

Kan respijtzorg ook buiten kantooruren of in het weekend worden ingezet?

Ja, dat is mogelijk, al verschilt het aanbod per aanbieder en per gemeente. Niet alle zorgaanbieders die gecontracteerd zijn via de WMO bieden ondersteuning in avonden of weekenden aan. Met een PGB heb je meer ruimte om afspraken te maken over tijdstippen die aansluiten bij jouw situatie. Aanbieders zoals Hulp Thuis Nannys u0026amp; Grannys werken met flexibele inzet en zijn ook bereikbaar voor zorg buiten reguliere werktijden — dit is juist voor mantelzorgers die werken een belangrijk voordeel.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.