Het mantelzorgcompliment is een financiële blijk van waardering voor mantelzorgers, maar de hoogte en beschikbaarheid ervan zijn in de loop der jaren veranderd. Het landelijke mantelzorgcompliment vanuit de overheid bestaat niet meer in zijn oorspronkelijke vorm, maar gemeenten en zorgverzekeraars bieden nog steeds verschillende vormen van erkenning en financiële ondersteuning. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het mantelzorgcompliment, de huidige regelingen en wat je kunt doen als mantelzorgen te zwaar wordt.
Wie heeft er recht op het mantelzorgcompliment?
Het recht op een mantelzorgcompliment hangt af van de gemeente waar je woont en de vorm van ondersteuning die jij als mantelzorger nodig hebt. Het vroegere landelijke mantelzorgcompliment — een jaarlijkse uitkering vanuit de overheid — is in 2015 afgeschaft. Sindsdien is de verantwoordelijkheid voor het waarderen en ondersteunen van mantelzorgers overgedragen aan gemeenten.
In de praktijk betekent dit dat elke gemeente zelf bepaalt hoe zij mantelzorgers erkent en ondersteunt. Sommige gemeenten bieden een symbolisch geldbedrag of een waardebon, andere organiseren activiteiten of bieden praktische hulp. Om te weten of jij recht hebt op een mantelzorgcompliment of vergelijkbare waardering, kun je het beste contact opnemen met de Wmo-afdeling van jouw gemeente.
Over het algemeen geldt dat je als mantelzorger in aanmerking kunt komen als je:
- Langdurig en regelmatig zorgt voor een naaste in jouw omgeving
- De zorg verleent vanuit een persoonlijke relatie, zoals partner, kind of buur
- Niet betaald wordt voor de zorg die je levert
- Woonachtig bent in de gemeente die de regeling aanbiedt
Vijf miljoen Nederlanders verlenen mantelzorg. Toch weten lang niet alle mantelzorgers welke ondersteuning zij kunnen aanvragen. Het loont de moeite om actief bij jouw gemeente te informeren naar de mogelijkheden.
Hoe hoog is het mantelzorgcompliment in 2025?
Er is geen landelijk vastgesteld bedrag voor het mantelzorgcompliment in 2025 of 2026, omdat de regeling per gemeente verschilt. Waar sommige gemeenten een waardebon van enkele tientallen euro’s aanbieden, geven andere gemeenten helemaal geen financieel compliment, maar bieden zij in plaats daarvan praktische ondersteuning of respijtzorg.
Naast gemeentelijke regelingen bieden zorgverzekeraars via aanvullende verzekeringen wel concrete financiële vergoedingen voor mantelzorgondersteuning. De hoogte verschilt sterk per verzekeraar en pakket. Ter indicatie:
- VGZ vergoedt via het pakket Aanvullend Best tot 750 euro voor een mantelzorgmakelaar en maximaal 15 dagen vervangende mantelzorg
- ONVZ Topfit biedt tot 3.000 euro voor vervangende mantelzorg en 500 euro voor een mantelzorgmakelaar
- Zorg en Zekerheid vergoedt via AV Top, AV Plus en AV GeZZin tot 3.500 euro voor vervangende mantelzorg
- Zilveren Kruis biedt via Aanvullend 3 Sterren maximaal 120 uur mantelzorgvervanging, 3 uur mantelzorgmakelaar en 450 euro voor tijdelijke huishoudelijke hulp
- De Friesland AV Optimaal vergoedt tot 750 euro voor een mantelzorgmakelaar en maximaal 21 dagen mantelzorgvervanging
Raadpleeg altijd de polisvoorwaarden van jouw eigen verzekeraar voor de exacte bedragen en voorwaarden. Aan bovenstaande informatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Hoe vraag je het mantelzorgcompliment aan?
Het aanvragen van een mantelzorgcompliment of vergelijkbare ondersteuning doe je via jouw gemeente of zorgverzekeraar, afhankelijk van welke regeling van toepassing is. Er is geen landelijk loket meer; de aanvraagprocedure verschilt per instantie.
Volg deze stappen om te beginnen:
- Controleer bij jouw gemeente of er een mantelzorgwaardering of -compliment beschikbaar is. Dit kan via de gemeentelijke website of door te bellen met de Wmo-afdeling.
- Bekijk jouw zorgverzekering en controleer of jouw aanvullend pakket vergoedingen biedt voor mantelzorgondersteuning, vervangende mantelzorg of een mantelzorgmakelaar.
- Vraag een PGB aan als de persoon voor wie je zorgt een persoonsgebonden budget heeft. Via een PGB kan de zorgontvanger jou als mantelzorger in sommige gevallen betalen voor de verleende zorg.
- Informeer naar respijtzorg via de gemeente. Onder de Wmo heeft de gemeente de plicht om jou als mantelzorger te ondersteunen, bijvoorbeeld via vervangende zorg zodat jij even vrijaf kunt nemen.
- Schakel een clientondersteuner in als je het lastig vindt om de juiste hulp te regelen. Een onafhankelijke clientondersteuner helpt je gratis en is aan te vragen via jouw gemeente.
De eigen bijdrage voor ondersteuning via de Wmo bedraagt maximaal 21 euro per maand, het zogeheten abonnementstarief. Woon je samen met iemand die de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt, dan hoef je geen eigen bijdrage te betalen.
Wat is het verschil tussen het mantelzorgcompliment en respijtzorg?
Het mantelzorgcompliment is een blijk van waardering voor de mantelzorger zelf, vaak in de vorm van een geldbedrag of waardebon. Respijtzorg is vervangende zorg voor de persoon die jij verzorgt, zodat jij als mantelzorger tijdelijk kunt uitrusten. Het zijn twee verschillende vormen van ondersteuning met een ander doel.
Het mantelzorgcompliment richt zich op erkenning en is symbolisch of financieel van aard. Het zegt: jouw inzet wordt gezien en gewaardeerd. Respijtzorg is praktisch en direct: iemand anders neemt de zorg tijdelijk over, zodat jij even kunt stoppen en op adem kunt komen.
Respijtzorg kan verschillende vormen aannemen:
- Logeeropvang: de persoon voor wie je zorgt logeert tijdelijk in een zorginstelling of logeeropvang
- Vervangende thuishulp: een thuishulp neemt de zorg thuis over voor een bepaalde periode
- Dagopvang: de zorgontvanger gaat overdag naar een dagactiviteitencentrum
Respijtzorg is aan te vragen via de gemeente onder de Wmo of via de aanvullende zorgverzekering. Sommige verzekeraars vergoeden tientallen uren of zelfs weken aan vervangende mantelzorg per jaar. Voor mantelzorgers die structureel overbelast dreigen te raken, is respijtzorg vaak effectiever dan een eenmalig financieel compliment.
Wat kun je doen als mantelzorgen te zwaar wordt?
Als mantelzorgen te zwaar wordt, is het belangrijk om tijdig hulp te zoeken en de zorg niet volledig alleen te dragen. Overbelasting van mantelzorgers is een reëel risico: het leidt tot uitputting, gezondheidsproblemen en schuldgevoelens. Eerder ingrijpen voorkomt dat je zelf omvalt.
Concrete stappen die je kunt zetten:
- Bel de Mantelzorglijn voor advies, steun en een luisterend oor
- Neem contact op met jouw gemeente voor een Wmo-indicatie en respijtzorg
- Bespreek de situatie met de huisarts van de persoon voor wie je zorgt
- Vraag na of jouw werkgever rekening kan houden met jouw mantelzorgsituatie
- Overweeg professionele mantelzorgondersteuning aan huis
Het is ook verstandig om de taakverdeling te bespreken met andere familieleden of vrienden. Mantelzorg hoeft niet door één persoon alleen gedragen te worden. Een open gesprek over wie wat kan bijdragen, verlaagt de druk aanzienlijk.
Hoe Hulp Thuis helpt bij mantelzorgondersteuning
Hulp Thuis ondersteunt mantelzorgers in Drenthe en Overijssel door tijdelijk de zorg over te nemen, zodat jij als mantelzorger kunt uitrusten, werken of gewoon even jezelf kunt zijn. Opgericht door Corine en Agnes, werkt Hulp Thuis met een pool van ruim 120 zorgvuldig geselecteerde thuishulpen die persoonlijke, warme ondersteuning bieden.
Wat Hulp Thuis voor mantelzorgers kan betekenen:
- Tijdelijke vervanging zodat jij vrijaf hebt, zonder dat jouw naaste zijn of haar vertrouwde omgeving hoeft te verlaten
- Begeleiding bij dementie, zodat jij weet dat er een vast en vertrouwd gezicht aanwezig is
- Ondersteuning bij palliatieve zorg, voor wie thuis wil blijven in de laatste levensfase
- Hulp bij gezinssituaties, bijvoorbeeld als een ouder ziek is en het gezin draaiende gehouden moet worden
- Persoonlijke intake aan huis, zonder laptop, waarbij eerst gekeken wordt of er een klik is
Wil je weten wat Hulp Thuis voor jou of jouw naaste kan doen? Neem vrijblijvend contact op en bespreek de mogelijkheden rechtstreeks met Corine of Agnes. Geen keuzemenu, gewoon een persoonlijk gesprek.
Veelgestelde vragen
Kan ik als mantelzorger ondersteuning aanvragen als ik ook een betaalde baan heb?
Ja, het hebben van een betaalde baan sluit mantelzorgondersteuning niet uit. Veel mantelzorgers combineren hun zorgtaken met werk, en juist dan is ondersteuning extra belangrijk. Informeer bij jouw werkgever naar de mogelijkheden voor calamiteitenverlof, kortdurend zorgverlof of langdurend zorgverlof — dit zijn wettelijke rechten. Daarnaast kun je via jouw gemeente respijtzorg aanvragen zodat de zorg wordt overgenomen op momenten dat jij werkt.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het aanvragen van mantelzorgondersteuning?
De grootste fout die mantelzorgers maken, is te lang wachten met hulp zoeken — vaak pas als de overbelasting al een feit is. Verder laten veel mensen vergoedingen liggen omdat ze niet weten dat hun aanvullende zorgverzekering mantelzorgondersteuning dekt. Controleer daarom jaarlijks bij het afsluiten of verlengen van je zorgverzekering welke mantelzorgvergoedingen in het pakket zitten, en neem bij twijfel altijd contact op met de Wmo-afdeling van jouw gemeente.
Hoe weet ik of ik officieel als mantelzorger word erkend?
Er is geen landelijk register of officieel paspoort voor mantelzorgers. Erkenning vindt plaats op gemeentelijk niveau, bijvoorbeeld via een Wmo-indicatie of een aanmelding bij het lokale mantelzorgsteunpunt. Je kunt jezelf aanmelden als mantelzorger bij jouw gemeente, wat niet alleen toegang geeft tot ondersteuning en het eventuele mantelzorgcompliment, maar ook zorgt dat jij op de hoogte wordt gehouden van relevante regelingen in jouw regio.
Kan de persoon voor wie ik zorg via een PGB ook mijn inzet als mantelzorger vergoeden?
Ja, dat is in sommige gevallen mogelijk. Als de zorgontvanger een persoonsgebonden budget (PGB) heeft via de Wlz, Wmo of Jeugdwet, kan hij of zij jou als informele zorgverlener betalen voor de geleverde zorg. Hier zijn wel voorwaarden aan verbonden, zoals een goedgekeurd zorgplan en toestemming van de betreffende instantie. Schakel een onafhankelijke cliëntondersteuner in om te beoordelen of dit in jouw situatie haalbaar is.
Wat is het verschil tussen een mantelzorgmakelaar en een cliëntondersteuner?
Een cliëntondersteuner helpt jou gratis bij het vinden en aanvragen van de juiste zorg en ondersteuning, en is aan te vragen via jouw gemeente. Een mantelzorgmakelaar is een betaalde professional die verder gaat: hij of zij inventariseert de totale zorgsituatie, regelt praktische zaken en coördineert de samenwerking tussen mantelzorgers, professionals en instanties. De kosten voor een mantelzorgmakelaar worden door sommige zorgverzekeraars vergoed via de aanvullende verzekering.
Hoe voorkom ik dat ik als mantelzorger zelf opgebrand raak?
Preventie begint met het tijdig signaleren van overbelastingssignalen, zoals aanhoudende vermoeidheid, prikkelbaarheid of het gevoel dat je nergens meer aan toekomt. Zorg structureel voor momenten van herstel door gebruik te maken van respijtzorg, en bespreek de taakverdeling regelmatig met andere betrokkenen. Het inschakelen van professionele thuishulp — ook al is het maar een paar uur per week — kan het verschil maken tussen volhouden en omvallen.
Zijn er specifieke regelingen voor mantelzorgers van iemand met dementie?
Ja, voor mantelzorgers van mensen met dementie zijn er aanvullende mogelijkheden. Zo bieden veel gemeenten gespecialiseerde dagopvang voor mensen met dementie, wat mantelzorgers regelmatig ontlast. Alzheimer Nederland heeft een eigen ondersteuningslijn en biedt cursussen aan voor mantelzorgers. Professionele thuishulp met ervaring in dementiezorg — zoals Hulp Thuis biedt — kan bovendien zorgen voor continuïteit en een vertrouwd gezicht, wat zowel voor de zorgontvanger als voor de mantelzorger rust geeft.
